Palmitoylethanolamide, kortweg PEA, is een lichaamseigen signaalstof die ook als supplement wordt verkocht. Onderzoek naar pijn is serieus en vaak positief, maar PEA is geen bewezen wondermiddel en veel claims op internet gaan verder dan het bewijs.
De beste samenvatting op dit moment: meerdere gerandomiseerde onderzoeken en meta-analyses vinden gemiddeld minder pijn bij mensen die PEA gebruiken. Tegelijk verschillen aandoeningen, formuleringen, doses en onderzoeksopzet sterk. Er zijn ook goede onderzoeken waarin PEA geen voordeel liet zien.
Een meta-analyse uit 2025 bundelde 18 gerandomiseerde onderzoeken met 1.196 deelnemers en vond gemiddeld pijnvermindering ten gunste van PEA. Een bredere systematische review beschreef 47 gerandomiseerde onderzoeken en zag het sterkste bewijs bij pijn en algemeen welbevinden.
Resultaten lopen uiteen per aandoening. Positieve studies bestaan bijvoorbeeld bij diabetische zenuwpijn, terwijl een goede studie bij neuropathische pijn na ruggenmergletsel geen significant voordeel vond.
PEA heeft meer onderbouwing dan een willekeurige supplementclaim, maar te weinig consistente gegevens om het als bewezen standaardbehandeling voor chronische of neuropathische pijn neer te zetten.
Palmitoylethanolamide behoort tot de N-acylethanolaminen: vetachtige signaalstoffen die in verschillende lichaamsweefsels worden gevormd. PEA is dus niet hetzelfde als THC of CBD, al raakt het aan enkele van dezelfde biologische regelsystemen.
PEA lijkt pijn niet simpelweg te dempen zoals bijvoorbeeld een klassieke pijnstiller. Onderzoek wijst vooral op beïnvloeding van processen rond ontsteking, zenuwprikkeling en immuuncellen. PPAR-α wordt vaak genoemd als belangrijk aangrijpingspunt. Ook mestcellen, microglia, TRPV1 en andere signaalroutes worden onderzocht.
Dat een stof van nature in het lichaam voorkomt, zegt niet automatisch welke extra hoeveelheid zinvol is, welke formulering het beste werkt of wat langdurig suppleren doet. Die vragen moeten nog steeds in goed onderzoek worden beantwoord.
De uitkomsten zijn gemiddeld positief, maar moeten met enige voorzichtigheid worden gelezen. Een gestandaardiseerd gemiddeld verschil, SMD, vergelijkt resultaten van studies die verschillende pijnschalen gebruiken. Hoe groter het absolute getal, hoe groter gemiddeld het verschil tussen groepen, maar het vertelt niet rechtstreeks hoeveel punten jouw pijnscore daalt.
18 gerandomiseerde studies, 1.196 deelnemers.
Dat is een duidelijk positief signaal op groepsniveau. Het bewijst niet dat iedere afzonderlijke aandoening of iedere PEA-formulering even goed reageert.
Een eerdere dubbelblinde-RCT-meta-analyse omvatte 11 studies met 774 deelnemers en vond eveneens voordeel, maar concludeerde dat optimale dosering, formulering en toepassingsgebied verder onderzocht moeten worden. Andere reviews signaleren grote verschillen tussen studies en mogelijke publicatiebias.
Een betrouwbare uitleg laat niet alleen onderzoeken zien die goed uitpakken. Bij PEA bestaan beide soorten resultaten.
In een vierdubbelblinde placebo-gecontroleerde studie kregen 70 deelnemers acht weken lang 600 mg PEA per dag of placebo. Totale neuropathische pijn en pijninterferentie verbeterden significant sterker in de PEA-groep. Een meta-analyse uit 2026 vond eveneens een positief signaal, maar omvatte slechts drie studies met 188 deelnemers. De resultaten verschilden sterk en in meerdere studies zat PEA in een combinatieproduct.
Een dubbelblinde multicenterstudie naar ultragemicroniseerde PEA bij neuropathische pijn na ruggenmergletsel randomiseerde 73 mensen. In de primaire analyse van 68 deelnemers was er geen significant verschil in pijnvermindering: gemiddeld -0,4 punt met PEA versus -0,7 met placebo, p = 0,46.
Chronische pijn is geen enkele aandoening. Studies naar PEA gaan over uiteenlopende pijnsoorten, diagnoses en onderzoeksgroepen. Een gemiddeld positief resultaat over meerdere studies voorspelt daarom niet of PEA bij één specifieke diagnose werkt.
PEA is onderzocht bij verschillende vormen van neuropathische, nociceptieve en nociplastische pijn. Sommige studies zijn positief en andere niet. Dat geeft een algemeen signaal, maar geen garantie voor elke pijnklacht, diagnose of persoon.
Als een diagnose niet afzonderlijk goed is onderzocht, kun je resultaten bij andere pijnsyndromen niet zomaar overnemen. ACNES is daarvan één voorbeeld: we vonden geen goede gerandomiseerde klinische studie naar PEA specifiek bij ACNES. Daarom claimt Zorgfuik niet dat PEA daartegen werkt.
In een dubbelblinde crossoverstudie gebruikten 14 gezonde vrijwilligers vier weken lang 3 × 400 mg PEA per dag of placebo. Verschillende experimentele maten voor perifere en centrale sensitisatie veranderden in gunstige richting, waaronder wind-up en allodynie.
Lang-Illievich et al., 2022 · Lees Zorgfuik over centrale sensitisatie.
Een gerandomiseerde studie bij fibromyalgie onderzocht het toevoegen van PEA 600 mg tweemaal daags plus acetyl-L-carnitine aan bestaande behandeling met duloxetine en pregabaline. De aanvullende groep verbeterde sterker op meerdere uitkomstmaten.
Di Carlo et al., 2023 · Lees het Zorgfuik-dossier over fibromyalgie.
Het grootste deel van het klinische pijnonderzoek gaat over PEA dat via de mond wordt ingenomen. Onderzoeken gebruiken verschillende formuleringen, waaronder gewoon, gemicroniseerd en ultragemicroniseerd PEA.
Topische PEA is bij mensen onderzocht, maar het bewijs voor lokale zenuwpijn is veel dunner. Een gerandomiseerde studie bij 72 mensen met eczeem vond na vier weken verbetering van onder andere roodheid en droogheid ten opzichte van een vergelijkingscrème. Dat is interessant voor huidtoepassing, maar géén bewijs dat PEA-zalf een beknelde zenuw bij ACNES behandelt.
In studies komen verschillende hoeveelheden en behandelduur voor. Het is nuttig om die te kennen, zolang onderzoeksdoseringen niet worden verward met persoonlijk advies.
Onder meer gebruikt gedurende acht weken in de RCT bij diabetische neuropathische pijn.
Komt in verschillende pijnstudies voor, bijvoorbeeld verdeeld over twee of drie innamemomenten.
Ook die komen in onderzoek en praktijkpublicaties voor. Daaruit volgt echter geen universele standaard voor iedereen.
De meta-analyse uit 2025 vond significante verschillen vanaf ongeveer vier tot zes weken. Dat past niet bij het beeld van een klassieke “zo nodig”-pijnstiller die je inneemt voor direct effect. Ook hier geldt: gemiddelden uit onderzoek voorspellen niet hoe snel één persoon iets merkt.
In gerandomiseerde onderzoeken worden ernstige problemen weinig gemeld en recente reviews beschrijven PEA als over het algemeen goed verdraagbaar. Maar “PEA heeft geen bijwerkingen” is te absoluut.
Niet alle oudere studies registreerden bijwerkingen even systematisch. Bovendien zijn grote aantallen gebruikers en lange follow-up nodig om zeldzame effecten betrouwbaar te zien. Een moderne studie naar luchtweginfecties meldde bijvoorbeeld diarree bij drie PEA-gebruikers en huiduitslag bij één deelnemer; de placebogroep had een vergelijkbaar aantal gemelde gebeurtenissen.
Er zijn geen grote, goed bevestigde geneesmiddelinteracties die in de klinische literatuur sterk naar voren komen. Toch zijn farmacokinetiek en interacties minder uitgebreid onderzocht dan bij veel geregistreerde geneesmiddelen. “Kan probleemloos met alle medicijnen” gaat daarom verder dan het bewijs.
PEA lost slecht op in water. Daarom zijn kleinere deeltjesgroottes en andere formuleringen ontwikkeld om opname te verbeteren. In de brede review van 47 RCT's kwam het sterkste bewijs vaak uit studies met gemicroniseerde, ultragemicroniseerde of speciaal dispergeerbare formuleringen. Dat betekent nog niet dat één commercieel product bewezen “het beste” is: directe vergelijkende studies zijn beperkt.
🔴 Niet onderbouwd. We konden geen degelijke directe klinische studie vinden die deze specifieke factor drie aantoont. Zonder oorspronkelijke bron hoort deze claim niet als feit op een zorgwebsite.
🟠 Te stellig. PEA wordt in studies meestal goed verdragen, maar nul bijwerkingen kan onderzoek niet garanderen. Ook supplementen kunnen ongewenste effecten geven.
🟠 Te breed. Er bestaan oude én moderne studies met een positief signaal voor bovenste luchtweginfecties. Dat rechtvaardigt niet de algemene claim dat PEA 40 tot 60% van “allerlei infecties” voorkomt.
De infectieclaim heeft wél een wetenschappelijke oorsprong. In een dubbelblinde RCT uit 2023 kregen 426 deelnemers twaalf weken lang tweemaal daags 300 mg van een PEA-formulering of placebo. In de PEA-groep werden 39 episodes van een bovenste luchtweginfectie gemeld tegenover 64 in de placebogroep. De ziekteduur verschilde niet significant.
Het verhaal dat een Italiaanse chemicus PEA in haar keuken ontdekte klopt niet. PEA werd in 1957 door een andere onderzoeksgroep geïdentificeerd; Levi-Montalcini droeg decennia later bij aan de wetenschappelijke verklaring.
Onderzoek naar ontstekingsremmende bestanddelen van onder andere eidooier leidde in 1957 tot de identificatie van N-(2-hydroxyethyl)-palmitamide, de stof die we nu PEA noemen, door F.A. Kuehl Jr. en collega's. Zij beschreven het als een natuurlijk voorkomend ontstekingsremmend bestanddeel.
Kuehl et al., Journal of the American Chemical Society, 1957.
De Italiaans-Joodse neuroloog Rita Levi-Montalcini speelde decennia later een belangrijke rol in de hernieuwde belangstelling voor PEA. Haar onderzoeksgroep beschreef in 1993 het ALIA-principe, Autacoid Local Inflammation Antagonism, rond lokale regulatie van mestcellen.
Door de fascistische rassenwetten van Mussolini mocht Levi-Montalcini als Joodse wetenschapper niet normaal aan de universiteit werken. In haar officiële Nobelbiografie schrijft ze dat ze thuis een kleine onderzoekseenheid bouwde en die in haar slaapkamer installeerde. Daar onderzocht ze kippenembryo's en zenuwontwikkeling. Dit stond los van de oorspronkelijke ontdekking van PEA.
Levi-Montalcini ontving samen met Stanley Cohen de Nobelprijs voor Fysiologie of Geneeskunde voor hun ontdekking van nerve growth factor (NGF). Haar latere werk rond mestcellen en lokale ontstekingsregulatie droeg bij aan de moderne PEA-onderzoekslijn.
PEA wordt in de praktijk zowel geslikt als lokaal gebruikt. Iemand kan duidelijk verschil merken, geen verschil merken of niet weten welk onderdeel van een combinatie effect heeft. Zulke ervaringen zijn nuttig om vragen te stellen en patronen te herkennen, maar ze vervangen geen gecontroleerd onderzoek.
Je hoeft niet met een internetfolder onder je arm te bewijzen dat PEA “werkt”. Deze vragen zijn nuttiger:
We geven hier vooral systematische reviews, meta-analyses en gerandomiseerde onderzoeken. Dat is bewust: commerciële verkooppagina's zijn geen geschikte basis voor medische claims.
Bekijk het bredere behandelingsoverzicht of lees verder over verschillende pijncontexten en diagnoses.
