Autisme bij kinderen & tieners · de cijfers

18 maanden signalen. 20 weken wachttijd. Jaren ertussen.

Landelijke cijfers geven geen volledig beeld van diagnoseleeftijd, wachttijd en ondersteuning. Juist daarom is het belangrijk om bron, meetjaar en betekenis van ieder getal apart te bekijken.

Hoe vaak het voorkomt

Groter dan je denkt

12 tot 48 maanden

is de leeftijdsrange waarin de CoSoS volgens de richtlijn kan worden gebruikt bij een verhoogd risico of een niet-pluisgevoel; het instrument stelt geen diagnose.

Geen volledige registratie

Er is volgens RIVM/VZinfo geen Nederlands onderzoek dat alle geregistreerde autismediagnoses en diagnoseleeftijden volledig telt.

Wachttijd verschilt

per regio, aanbieder en hulpvraag. Eén oud of lokaal gemiddelde mag niet als actuele landelijke wachttijd worden gepresenteerd.

Wachttijden veranderen en kunnen per aanbieder, regio en soort hulp sterk verschillen. Controleer daarom de actuele informatie van de aanbieder en vraag welke ondersteuning tijdens het wachten mogelijk is.

Wat opvalt

Van kastje naar de muur

Gezinnen kunnen tussen consultatiebureau, huisarts, jeugdarts, school en specialistische zorg meerdere overdrachten meemaken. Ervaringen helpen zichtbaar maken waar die route stokt; ze geven geen landelijk gemiddelde voor ieder gezin.

“Ondersteuning rond concrete problemen kan soms al beginnen terwijl diagnostiek nog loopt.”

Waarom het gemist wordt

Het zit niet in de patiënt, maar in het kijken

Signalen lijken op gewoon gedrag

Bij jonge kinderen worden vroege signalen soms afgedaan als een fase, zeker als het kind op andere momenten vrolijk overkomt.

Versnipperde route naar diagnose

Consultatiebureau, huisarts, school en jeugdarts werken niet altijd naadloos samen, waardoor ouders zelf de coördinatie moeten doen.

Wachttijden vragen actuele controle

Controleer bij verwijzing de actuele wachttijd van de aanbieder en vraag welke ondersteuning of overbrugging intussen mogelijk is.

Wat de cijfers niet vertellen

Wat wel en niet meetelt

Wel geteld

Wat zichtbaar is

Kinderen die uiteindelijk een diagnose krijgen
Onderzoeksresultaten op afzonderlijke doelen en interventies
Gepubliceerde wachttijden van regio's en aanbieders

Niet geteld

Wat onzichtbaar blijft

Hoeveel maanden of jaren er tussen de eerste zorgen en de diagnose zaten
Gezinnen die vastliepen tussen instanties zonder dat iemand de regie pakte
De gevolgen van wachten voor het kind, gezin en onderwijs

Bronnen

Waar deze cijfers vandaan komen

Screening tussen 12 en 48 maanden

De richtlijn noemt de CoSoS als vragenlijst die bij een verhoogd risico of niet-pluisgevoel tussen 12 en 48 maanden kan worden gebruikt als indicatie voor verder onderzoek. Zie de Richtlijnendatabase.

Geen volledige Nederlandse diagnoseregistratie

RIVM/VZinfo vermeldt dat geen Nederlands onderzoek beschikbaar is dat alle geregistreerde autismediagnoses volledig telt. Zie vzinfo.nl.

Vroege interventies: bewijs is onzeker

De jeugdrichtlijn uit 2025 beoordeelt de algemene bewijskracht voor vroege gedragsinterventies als zeer laag, raadt klassieke ABA af en beveelt nader onderzoek aan. Zie de Richtlijnendatabase.

🏎 Direct hulp nodig?

Bij direct gevaar voor jezelf of iemand anders: bel 112. Zit je in de put of denk je aan zelfdoding? Je kunt dag en nacht bellen of chatten met 113 Zelfmoordpreventie via 0800-0113. Zorgfuik is geen crisisdienst en kan acute hulpvragen niet oplossen, maar we vinden het belangrijk dat je weet waar je wel terechtkunt.

Bel 112 Bel 113 Acute hulp