Wat is EMDR en wat gebeurt er tijdens een sessie?
EMDR is een psychologische behandeling waarbij je een belastende herinnering oproept en tegelijk een andere taak uitvoert, vaak met oogbewegingen. De herinnering verdwijnt niet, maar kan minder scherp en ontregelend worden.
EMDR is meer dan een vinger volgen
De herinnering
Je richt je op een geselecteerd beeld of moment en op wat dat nu oproept: spanning, lichamelijke reacties of een negatieve betekenis.
De dubbele taak
Terwijl de herinnering actief is, volg je bijvoorbeeld een bewegend punt. Andere taken kunnen worden gebruikt als dat passender is.
Het doel
De emotionele lading en levendigheid verminderen en een helpender betekenis versterken. Wat gebeurd is, wordt niet gewist.
Wat gebeurt er in de kern?
De precieze uitvoering verschilt. Dit schema laat de hoofdlijn zien, niet een protocol om zelf te volgen.
Het sterkste bewijs geldt voor PTSS bij volwassenen
De naam EMDR wordt bij meer klachten gebruikt, maar dat maakt de bewijskracht niet automatisch gelijk.
Goed onderbouwd: PTSS
De Nederlandse multidisciplinaire richtlijn uit 2025 beveelt EMDR aan als psychotherapeutische behandeling voor volwassenen met PTSS. NICE biedt EMDR aan bij bepaalde volwassenen met PTSS en de WHO noemt EMDR in haar aanbevelingen.
Beperkter of klachtgericht
EMDR wordt ook onderzocht of toegepast bij andere klachten en bij nare herinneringen zonder volledige PTSS. Per aandoening verschillen onderzoeksomvang, kwaliteit en plaats in richtlijnen. Vraag waarop het voorstel in jouw situatie is gebaseerd.
Geen algemene belofte
EMDR is niet bewezen als universele behandeling voor iedere angst, depressie, lichamelijke klacht of onverklaarde klacht. Een losse toepassing is niet hetzelfde als een richtlijnbehandeling voor PTSS.
Een sessie heeft een doel, een gekozen herinnering en vaste evaluatiemomenten
De precieze uitvoering verschilt per protocol, leeftijd en hulpvraag. Dit is een herkenningskaart, geen instructie om zelf uit te voeren.
Voorbereiden en uitleggen
Je bespreekt de hulpvraag, voorgeschiedenis, veiligheid en wat je kunt verwachten. Ook spreek je af hoe je spanning aangeeft en wat er tussen sessies kan gebeuren.
Een doelherinnering kiezen
Samen bepaal je welke herinnering of welk beeld nu behandeld wordt en welke negatieve betekenis daarbij opkomt, bijvoorbeeld “ik ben machteloos”.
Spanning en beeld bepalen
De behandelaar vraagt naar de huidige spanning, lichamelijke reactie en levendigheid. Dit geeft een startpunt en helpt de verandering volgen.
Herinneren plus een dubbele taak
Je houdt de herinnering kort in gedachten terwijl je een taak uitvoert, vaak snelle oogbewegingen. Na een reeks vraagt de behandelaar wat er opkomt; vervolgens gaat het proces verder.
Opnieuw beoordelen
De spanning en betekenis worden opnieuw bekeken. Wanneer passend wordt een positievere, geloofwaardige betekenis gekoppeld aan de herinnering.
Afronden en vooruitkijken
Je bespreekt de reactie op de sessie, wat je kunt merken en het vervolg. Niet ieder doel is aan het einde van één sessie afgerond.
Het kan intens zijn, zonder dat je de gebeurtenis opnieuw meemaakt
Tijdens een sessie kunnen spanning, verdriet, schaamte, boosheid, lichamelijke sensaties of onverwachte associaties opkomen. Na afloop melden sommige mensen vermoeidheid, dromen of nieuwe herinneringen. Anderen merken weinig bijzonders.
Bespreek vooraf hoe een sessie wordt afgerond, wat je doet bij sterke ontregeling en wanneer je contact opneemt. Als je je niet veilig voelt, wegraakt of het tempo niet kunt volgen, zeg dat zo vroeg mogelijk.
“Je hoeft niet flink te zijn. Het tempo en de belasting horen bespreekbaar te blijven.”
De werkgeheugenverklaring is aannemelijk, maar niet het hele antwoord
Wat onderzoek ondersteunt
Een belastende herinnering en een dubbele taak doen tegelijk een beroep op beperkte mentale capaciteit. Experimenteel onderzoek laat zien dat herinneringen daardoor gemiddeld minder levendig en emotioneel kunnen worden. Dat ondersteunt het werkgeheugenmodel.
Wat niet definitief vaststaat
EMDR is een volledig behandelprotocol met meer onderdelen dan oogbewegingen. Onderzoek heeft niet bewezen dat één hersenproces of één specifiek onderdeel alle behandeluitkomsten verklaart. Verhalen over “beide hersenhelften synchroniseren” gaan verder dan de zekerheid van het bewijs.
Een richtlijnbandbreedte is geen persoonlijke voorspelling
NICE beschrijft voor volwassenen met PTSS doorgaans 8 tot 12 sessies, met meer sessies als dat klinisch nodig is, bijvoorbeeld bij meerdere trauma's. In de praktijk kan de duur korter of langer zijn door de hulpvraag, het aantal doelherinneringen, bijkomende problemen, sessielengte en behandelintensiteit.
Vraag vooraf wanneer de voortgang wordt geëvalueerd, met welke klachten- en functiedoelen, en wat het plan is als voldoende verbetering uitblijft. Alleen “nog wat sessies proberen” is geen volledige evaluatie.
Vragen die een voorstel concreet maken
Gaat het om vastgestelde PTSS, specifieke herinneringen of een toepassing met minder bewijs?
Vraag ook hoe supervisie en deskundigheid zijn geregeld.
Bespreek prioriteit, samenhang met klachten en wat niet aan bod komt.
Vraag naar metingen, dagelijks functioneren en een evaluatiedatum.
Laat tempo, signalen en contactmogelijkheden vooraf concreet maken.
Bij PTSS bestaan meerdere aanbevolen traumagerichte behandelingen; voorkeur en eerdere ervaring tellen mee.
Veelgestelde vragen over EMDR
Moet je bij EMDR alles hardop vertellen?
Werkt EMDR alleen door oogbewegingen?
Kan EMDR klachten tijdelijk sterker maken?
Betrouwbare uitleg en hulp
- Multidisciplinaire richtlijn PTSS 2025 - actuele Nederlandse aanbevelingen en evidencebeoordeling voor psychotherapie bij volwassenen met PTSS, waaronder EMDR.
- NICE-richtlijn PTSS - aanbevelingen over complexe behoeften, traumagerichte psychotherapie, EMDR en medicatie bij volwassenen.
- WHO: psychologische behandeling van PTSS - internationale aanbeveling uit 2023 waarin EMDR als mogelijke psychologische interventie voor volwassenen met PTSS staat.
- Systematische review van het werkgeheugenmodel - onderzoek naar de vermindering van levendigheid en emotionaliteit wanneer herinneren wordt gecombineerd met een dubbele taak.