De cijfers
Het laatste cijfer is uit 2022 en gaat over sterkwerkende opioïden als groep. Een tramadol-specifiek, recent cijfer over langdurig gebruik hebben we niet bij een primaire bron kunnen vinden; dat vermelden we liever eerlijk dan dat we een cijfer verzinnen.
De tramadolfuik
Tramadol behoort tot de opioïden, dezelfde groep als oxycodon en morfine, al is de werking milder. Juist die reputatie van "mild" kan een valkuil zijn.
Een arts schrijft tramadol voor bij matige tot ernstige pijn, bijvoorbeeld na een operatie of bij chronische klachten.
Omdat het als "lichter" dan andere opioïden wordt gezien, is de waakzaamheid soms lager dan bij bijvoorbeeld oxycodon.
Bij langer gebruik ontstaat tolerantie: hetzelfde effect vraagt een hogere dosis.
Herhaalrecepten via de huisarts houden het gebruik stilzwijgend in stand, zonder vast evaluatiemoment.
Stoppen kan angst, misselijkheid en onrust geven, wat voelt als bewijs dat het middel nog nodig is.
Op eigen houtje de dosis verlagen leidt vaak tot terugval in het oude gebruik om de ontwenning te verlichten.
Het officiële afbouwschema
De NHG-Richtlijn Pijn is hier concreet over: bouw de dosering in overleg met de patiënt stapsgewijs af, met een verlaging van 10 tot 25 procent per week, uitgaand van de beschikbare doseereenheden. Bij langduriger gebruik of op verzoek van de patiënt wordt een langzamer schema gehanteerd. De richtlijn adviseert ook om vooraf te bespreken welke ontwenningsverschijnselen kunnen optreden en om regelmatige controles af te spreken, bijvoorbeeld voorafgaand aan elke afbouwstap.
Bij een gebruik korter dan vier weken kan in de meeste gevallen in één keer worden gestopt. Bij langer gebruik wordt dat afgeraden vanwege het risico op ernstige ontwenningsverschijnselen.
Verdieping in video
🔒 Video's laden pas van YouTube (nocookie) zodra je op afspelen klikt.
Herken je dit patroon?
Gebruik jij of iemand in je omgeving al langer tramadol dan de bedoeling was, zonder dat er nog een gesprek is geweest over afbouwen? Deel je ervaring. Niet om een dokter aan te wijzen, maar om het patroon zichtbaar te maken.
Verantwoording en bronnen
- IVM (Instituut Verantwoord Medicijngebruik) i.s.m. SFK, Monitor Voorschrijven Huisartsen, Themarapportage Opioïden 2025: 318.000 tramadolgebruikers in Q4 2024 (3,35%), dalend sinds 2022 (4,22%) via 2023 (3,90%).
- IVM, "Toename gebruik tramadol in 2022": 100.000+ patiënten langer dan 3 maanden opioïden bij de huisarts (groepscijfer sterkwerkende opioïden, niet tramadol-specifiek).
- NHG-Richtlijn Pijn: officieel afbouwschema, 10-25% verlaging per week, langzamer schema bij langduriger gebruik.
- Farmacotherapeutisch Kompas: doseringsadvies en risicoprofiel tramadol.