De cijfers
Het laatste cijfer is uit 2022 en gaat over sterkwerkende opioïden als groep. Een tramadol-specifiek, recent cijfer over langdurig gebruik hebben we niet bij een primaire bron kunnen vinden; dat vermelden we liever eerlijk dan dat we een cijfer verzinnen.
De tramadolfuik
Tramadol behoort tot de opioïden, dezelfde groep als oxycodon en morfine, al is de werking milder. Juist die reputatie van "mild" kan een valkuil zijn.
Een arts schrijft tramadol voor bij matige tot ernstige pijn, bijvoorbeeld na een operatie of bij chronische klachten.
Omdat het als "lichter" dan andere opioïden wordt gezien, is de waakzaamheid soms lager dan bij bijvoorbeeld oxycodon.
Bij langer gebruik kan tolerantie ontstaan. Dat betekent niet dat de dosis zelfstandig moet worden verhoogd; effect en bijwerkingen horen opnieuw te worden beoordeeld.
Wanneer herhaalrecepten doorlopen, blijven vaste evaluatiemomenten belangrijk om doel, effect en risico's te bespreken.
Stoppen kan angst, misselijkheid en onrust geven, wat voelt als bewijs dat het middel nog nodig is.
Op eigen houtje de dosis verlagen leidt vaak tot terugval in het oude gebruik om de ontwenning te verlichten.
Afbouwen vraagt een persoonlijk plan
De NHG-Standaard Pijn adviseert om afbouwen samen te plannen en rekening te houden met dosis, gebruiksduur, klachten, beschikbare doseereenheden en eerdere ervaringen. Het tempo kan worden aangepast wanneer ontwenningsklachten of terugkeer van pijn optreden.
Of geleidelijk afbouwen nodig is, hangt af van de persoonlijke situatie. Stop of verander tramadol niet op basis van een algemeen schema op deze website; bespreek dit met voorschrijver en apotheek.
Verdieping in video
🔒 YouTube laadt pas nadat je op de afspeelknop klikt.
Herken je dit patroon?
Gebruik jij of iemand in je omgeving al langer tramadol dan de bedoeling was, zonder dat er nog een gesprek is geweest over afbouwen? Deel je ervaring. Niet om een dokter aan te wijzen, maar om het patroon zichtbaar te maken.
Ontbreekt een duidelijk evaluatiemoment rond medicatie?
Beantwoord een paar vragen. Je krijgt geen diagnose of advies, maar wel aandachtspunten en vragen die je kunt meenemen naar een volgend gesprek.
Verantwoording en bronnen
- IVM (Instituut Verantwoord Medicijngebruik) i.s.m. SFK, Monitor Voorschrijven Huisartsen, Themarapportage Opioïden 2025: 318.000 tramadolgebruikers in Q4 2024 (3,35%), dalend sinds 2022 (4,22%) via 2023 (3,90%).
- IVM, "Toename gebruik tramadol in 2022": 100.000+ patiënten langer dan 3 maanden opioïden bij de huisarts (groepscijfer sterkwerkende opioïden, niet tramadol-specifiek).
- NHG-Standaard Pijn: samen beslissen over een persoonlijk afbouwplan en het tempo aanpassen aan gebruik en klachten.
- Farmacotherapeutisch Kompas: doseringsadvies en risicoprofiel tramadol.