PTSS · de cijfers

29,7 procent. Dat is alles.

PTSS heeft, anders dan veel andere aandoeningen op deze site, geen tekort aan bewezen behandelingen. Het tekort zit in wie die behandeling daadwerkelijk krijgt.

Hoe vaak het voorkomt

Groter dan je denkt

1,3%

van de Nederlandse bevolking had ooit een diagnose PTSS volgens DSM-5-criteria.

1,6%

had ooit een diagnose complexe PTSS volgens ICD-11-criteria, de zwaardere variant na langdurig trauma.

29,7%

van iedereen met PTSS in hun leven kreeg ooit een behandeling die aan de richtlijn voldoet.

Dat laatste getal is het kernprobleem van deze pagina. Van de mensen die wel behandeld werden, kreeg 56,3% eerstelijns traumagerichte behandeling zoals EMDR of traumagerichte CGT. Van iedereen met PTSS in de volle levensloop is dat dus nog geen derde.
Wat opvalt

Wie het vaakst gemist wordt

Risicofactoren voor PTSS zijn onder meer een jongere leeftijd (16 tot 49 jaar), vrouwelijk geslacht, een lager opleidingsniveau en eerder getrouwd zijn geweest. Complexe PTSS komt internationaal bij 3 tot 8% van de vrouwen voor tegenover 1 tot 3% van de mannen.

“Onvoldoende doorvragen door professionals speelt een rol bij het missen van de diagnose, zo blijkt uit eigen onderzoek naar knelpunten in de PTSS-zorg.”

Waarom het gemist wordt

Het zit niet in de patiënt, maar in het kijken

Klachten wijzen alle kanten op

PTSS kan zich melden als slaapproblemen, lichamelijke klachten of relatieproblemen, niet alleen als herbelevingen.

Complexe PTSS heeft geen eigen vakje

Zonder aparte DSM-5-categorie wordt CPTSS vaak verward met angst of een persoonlijkheidsstoornis.

Vermijding werkt twee kanten op

Wie het trauma vermijdt, vermijdt vaak ook het gesprek erover, ook bij de huisarts of behandelaar.

Wat de cijfers niet vertellen

Wat wel en niet meetelt

Wel geteld

Wat zichtbaar is

  • Mensen die een PTSS-diagnose kregen
  • Effectiviteit van EMDR en traumagerichte CGT in onderzoek
  • Behandelcapaciteit binnen de gespecialiseerde GGZ
Niet geteld

Wat onzichtbaar blijft

  • Iedereen met PTSS die nooit richtlijnconforme behandeling kreeg
  • Complexe PTSS die onder een andere naam wordt behandeld
  • De jaren tussen het trauma en het moment dat het bespreekbaar werd
Bronnen

Waar deze cijfers vandaan komen

1,3% PTSS (DSM-5), 1,6% complexe PTSS (ICD-11), 29,7% richtlijnconform behandeld
Tijdschrift voor Psychiatrie, epidemiologisch onderzoek naar trauma, PTSS en complexe PTSS in Nederland. Zie tijdschriftvoorpsychiatrie.nl.
Uitgebreide richtlijn met meer behandelopties
Richtlijnendatabase, module Psychotherapie PTSS. Zie richtlijnendatabase.nl, en VGCt Kennisnet over de vernieuwde richtlijn. Zie kennisnet.vgct.nl.
Onvoldoende doorvragen als knelpunt
Richtlijnendatabase, diagnostiek en classificatie PTSS, onder verwijzing naar het Verbetersignalement PTSS (2020). Zie richtlijnendatabase.nl.
CPTSS niet apart erkend in DSM-5, wel in ICD-11 sinds 2022
Wikipedia, medisch onderbouwd overzichtsartikel complexe posttraumatische stressstoornis. Zie nl.wikipedia.org.

🏎 Direct hulp nodig?

Bij direct gevaar voor jezelf of iemand anders: bel 112. Zit je in de put of denk je aan zelfdoding? Je kunt dag en nacht bellen of chatten met 113 Zelfmoordpreventie via 0800-0113. Zorgfuik is geen crisisdienst en kan acute hulpvragen niet oplossen, maar we vinden het belangrijk dat je weet waar je wel terechtkunt.