Wat zeggen richtlijnen over pijnstillers, antidepressiva, gabapentinoïden, opioïden en cannabis? Medicijnen genezen fibromyalgie niet en het effect is vaak beperkt.
Begin alleen als duidelijk is welke klacht of activiteit moet verbeteren en wanneer je samen evalueert.
Bijvoorbeeld beter doorslapen, minder ernstige pijnpieken of twintig minuten langer kunnen lopen. Alleen ‘minder pijn’ is vaak te vaag om goed te beoordelen.
Noteer vooraf de uitgangssituatie. Kijk daarna niet alleen naar een pijncijfer, maar ook naar slaap, activiteit, sufheid, stemming en dagelijks functioneren.
Geen merkbaar functioneel voordeel of te veel bijwerkingen? Bespreek stoppen of afbouwen. Een middel blijven gebruiken ‘omdat er niets anders is’ is geen evaluatie.
Richtlijnbeeld: geen aangetoond specifiek effect bij fibromyalgie; NICE adviseert niet te starten voor chronische primaire pijn.
Paracetamol kan soms voor een andere, tijdelijke pijnreden worden gebruikt. Ook dan gelden maximale dosering, leverrisico’s en combinaties met andere middelen. Controleer of paracetamol niet dubbel in combinatiepreparaten zit.
Richtlijnbeeld: fibromyalgie is geen ontstekingsziekte en NSAID’s zijn geen standaardbehandeling. EULAR is zwak negatief; NICE adviseert niet te starten voor chronische primaire pijn.
NSAID’s kunnen maag-darmbloedingen, nierproblemen en cardiovasculaire risico’s geven. Een andere aandoening kan soms wél een reden zijn; laat arts of apotheker de totale situatie beoordelen.
Richtlijnbeeld: kan bij volwassenen worden overwogen, onder andere wanneer ernstige slaapproblemen op de voorgrond staan. Het gebruik bij pijn is vaak off-label.
Mogelijke bijwerkingen zijn sufheid, droge mond, obstipatie, duizeligheid en gewichtstoename. Bespreek autorijden, vallen, hartritmestoornissen, zwangerschap en combinatie met andere versuffende of serotonerge middelen.
Richtlijnbeeld: kan bij volwassenen worden overwogen, vooral bij ernstige pijn. Het is een SNRI-antidepressivum en kan ook relevant zijn wanneer depressieve of angstklachten meespelen.
Mogelijke bijwerkingen zijn misselijkheid, droge mond, zweten, slaapverandering en seksuele klachten. Het effect komt niet direct en stoppen moet meestal worden afgebouwd.
Richtlijnbeeld: aanbevelingen lopen uiteen. EULAR noemt pregabaline als zwakke optie bij ernstige pijn of ernstige slaapproblemen en gabapentine alleen voor onderzoek; NICE adviseert gabapentinoïden niet te starten bij chronische primaire pijn.
Let op sufheid, duizeligheid, vocht vasthouden, gewichtstoename, vallen en afhankelijkheids- of onttrekkingsrisico. Combineer niet achteloos met opioïden of andere versuffende middelen.
Richtlijnbeeld: de Gezondheidsraad raadt alle opioïden bij fibromyalgie af. Dat geldt ook voor tramadol en voor sterkwerkende middelen zoals oxycodon en morfine.
De risico’s omvatten sufheid, obstipatie, vallen, ademhalingsproblemen, tolerantie en afhankelijkheid. Langdurig gebruik kan de pijnbeleving soms juist ongunstig beïnvloeden. Gebruik je al een opioïd? Stop niet abrupt; maak samen een veilig plan.
Richtlijnbeeld: onvoldoende bewijs voor regulier gebruik. NICE adviseert nabilone, dronabinol, THC en THC/CBD-combinaties niet aan te bieden voor chronische primaire pijn; voor CBD is verder onderzoek nodig.
Cannabis kan sufheid, duizeligheid, angst, concentratieproblemen en interacties veroorzaken en beïnvloedt verkeersdeelname. ‘Natuurlijk’ betekent niet automatisch effectief of veilig.
Voor vitamines of supplementen is geen algemeen bewezen effect op fibromyalgie. Een aangetoond tekort behandelen is iets anders dan zonder tekort hoge doseringen nemen. Vraag naar kwaliteit, interacties, kosten en het risico dat reguliere zorg wordt uitgesteld.
Neem direct medische hulp bij bijvoorbeeld ernstige benauwdheid, bewustzijnsdaling, een heftige allergische reactie of gedachten aan zelfdoding. Bel bij levensgevaar 112. Voor minder acute maar verontrustende bijwerkingen neem je contact op met arts of apotheker. Bij twijfel over een overdosis: wacht niet af.
PEA wordt als supplement verkocht en is onderzocht bij chronische, neuropathische en nociplastische pijn. De gemiddelde onderzoeksuitkomsten zijn veelbelovend, maar studies verschillen sterk en een specifiek effect bij fibromyalgie is nog niet overtuigend los te trekken van combinatietherapie.
